Het Brick Valley Programma voor verduurzaming
Samen bouwen aan een fossielvrije keramieksector
Brick Valley is het samenwerkingsverband van vier baksteenproducenten met zes fabrieken in Gelderland. Het cluster werkt gezamenlijk aan een ingrijpende transitie: het terugbrengen van de CO₂‑uitstoot met 65.000 ton per jaar en het ontwikkelen van een toekomstbestendige energievoorziening die past bij de hoge temperatuurprocessen van de keramische industrie.
De energietransitie voor baksteenproductie is complex. Elektrificatie is door netcongestie en technische beperkingen voorlopig niet haalbaar, CCS past momenteel niet bij de rookgassamenstelling van keramische ovens, en duurzame moleculen zoals waterstof en groen gas vragen om nieuwe infrastructuur, nieuwe ketens en nieuwe vergunningstrajecten.
Het Brick Valley programma brengt deze uitdagingen samen in drie samenhangende programmalijnen.
Programmalijn 1: Strategische routekeuze voor duurzame energie
In 2025–2026 voerde Brick Valley een kwalitatieve concept-select studie uit waarin twaalf waterstofroutes en drie alternatieve verduurzamingsopties zijn vergeleken. Deze analyse vormt de inhoudelijke basis van het programma.
De voorkeursrichtingen
Uit de studie komen twee routes naar voren die zowel technisch als strategisch perspectief bieden:
- Waterstof als route voor de lange termijn
Waterstof is de enige duurzame energiedrager die op termijn de hoge temperatuurprocessen van baksteenproductie kan ondersteunen. Binnen deze route onderzoekt Brick Valley drie ketens:
- Aansluiting op de landelijke waterstofbackbone
De backbone biedt op lange termijn leveringszekerheid en toegang tot grote volumes duurzame waterstof. De Oost‑Nederlandse corridor wordt echter pas in 2032–2033 verwacht, waardoor een planningskloof ontstaat.
- Import via binnenvaart als ammoniak (NH₃)
Ammoniak is wereldwijd de meest volwassen waterstofdrager. Decentrale kraakinstallaties kunnen waterstof lokaal beschikbaar maken, maar brengen strenge veiligheids- en milieueisen met zich mee.
- Import via binnenvaart als vloeibare waterstof (LH₂)
Een route met hoge energiedichtheid en snelle opschaalbaarheid, maar met specialistische infrastructuur en een keten die nog in ontwikkeling is.
- Groen gas als aanvullende route
Groen gas is direct inzetbaar in bestaande ovens en vormt daarmee een realistisch ingroeipad. De beschikbaarheid is beperkt en beleidsmatig nog niet gegarandeerd voor industriële gebruikers, maar het biedt flexibiliteit en snelle CO₂‑reductie.
Deze routes worden in het programma verder verdiept op technische haalbaarheid, kosten, vergunningen en ketenbetrouwbaarheid.
Programmalijn 2: Regionale infrastructuurontwikkeling van het BrickNet
Een duurzame energievoorziening vraagt om nieuwe regionale infrastructuur. Daarom ontwikkelt Brick Valley samen met Firan BrickNet: een regionaal waterstofnetwerk dat de zes fabrieken verbindt met één invoedpunt.
Wat BrickNet mogelijk maakt
- Bundeling van vraag: de gezamenlijke waterstofbehoefte maakt een aansluiting op backbone of binnenvaartterminal economisch realistischer.
- Flexibiliteit in aanvoer: het netwerk wordt ontworpen voor meerdere scenario’s — backbone, ammoniak, LH₂ — zodat het cluster in deze fase niet afhankelijk wordt van één route.
- Ruimtelijke efficiëntie: één regionaal tracé heeft minder impact dan zes individuele aansluitingen.
- Toekomstbestendigheid: het netwerk kan modulair worden uitgebreid met opslag, nieuwe fabrieken of regionale koppelkansen.
BrickNet is daarmee een low‑regret investering: het maakt alle kansrijke routes mogelijk en versterkt de positie van de regio in de nationale waterstofketen.
Programmalijn 3: Technische en vergunningstechnische verdieping
De overstap naar duurzame moleculen brengt nieuwe technische uitdagingen met zich mee. Binnen het programma worden deze vraagstukken integraal onderzocht.
DeNOx‑studie
Waterstofverbranding kan leiden tot hogere NOx‑emissies dan aardgasverbranding. In samenwerking met Haskoning onderzoekt Brick Valley:
- welke NOx‑reducerende technieken toepasbaar zijn in keramische ovens
- welke procesaanpassingen nodig zijn
- wat de impact is op energieverbruik, kosten en vergunningen
- hoe de technieken passen binnen toekomstige waterstofketens
Deze studie is essentieel om waterstof technisch én vergunningstechnisch mogelijk te maken.
Vergunningen & ruimtelijke inpassing
Routes zoals ammoniakkraak of LH₂‑hervergassing vragen om:
- BRZO/Seveso‑toetsing
- externe veiligheidsanalyses
- nautische en logistieke studies voor binnenvaart
- regionale afstemming met gemeenten, provincie en Rijk
- een zorgvuldig omgevingsmanagementproces
Het programma ontwikkelt hiervoor een gezamenlijke aanpak, zodat de zes fabrieken niet individueel dezelfde complexe trajecten hoeven te doorlopen.
Samenwerking als versneller
Brick Valley werkt nauw samen met regionale en landelijke partners, waaronder:
- Firan (regionaal waterstofnetwerk)
- Hynetwork Services (backbone)
- RVO en Ministerie van Economische Zaken & Klimaat
- Provincie Gelderland, Groene Metropoolregio Gelderland en gemeenten
- gespecialiseerde technische adviesbureaus
Deze samenwerking zorgt voor versnelling, gedeelde kennis en een gedragen routekaart voor de verduurzaming van het cluster.
Naar een fossielvrije keramieksector
Het Brick Valley programma legt de basis voor een realistisch, uitvoerbaar en toekomstbestendig verduurzamingspad. Door strategische keuzes, regionale infrastructuur en technische verdieping te combineren, werkt het cluster toe naar een fossielvrije keramieksector die klaar is voor de toekomst.